มาตรการป้องกันไฟไหม้
เรื่องการเกิดเพลิงไหม้หรืออุบัติเหตุอื่น ๆ เป็นสิ่งที่น่าหวาดกลัว โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อเกิด เหตุภายในอุโมงค์รถไฟฟ้าใต้ดิน ดังนั้นในระหว่างการก่อสร้าง และการให้บริการการเดินรถ จึงต้องมีความระแวดระวังเป็นพิเศษ ซึ่งกรุงเทพฯ มีการก่อสร้างรถไฟฟ้าใต้ดิน หลังประเทศอังกฤษและอเมริกา ประมาณ 100 ปี และตามหลังประเทศที่เจริญแล้ว ซึ่งมีรถไฟฟ้าใช้หลายสิบปี จึงนับว่าเป็นโชคดีที่จะสามารถนำเอาเทคโนโลยีที่ทันสมัยล่าสุดมาใช้ ทั้งในการก่อสร้างและการเดินรถ ทำให้อุบัติเหตุและความไม่ปลอดภัยต่าง ๆ น่าจะเกิดขึ้นน้อยลง หรือไม่เกิดขึ้นเลย จึงขออย่าให้ท่านผู้อ่านตระหนกตกใจจนเกินกว่าเหตุ เพราะถ้าระบบรถไฟฟ้าใต้ดินไม่ปลอดภัย และไม่สะดวกจริง คงจะไม่มีความนิยมที่จะใช้กันในเมืองใหญ่ ๆ ทั่วโลก มาตรการ ด้านการป้องกัน ไฟไหม้ สำหรับโครงการรถไฟฟ้าใต้ดิน ได้กำหนดให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล คือ มาตรฐาน NFPA (National Fire Protection Association) ซึ่งจะมีทั้งด้านการป้องกัน และการระงับอัคคีภัยคือ

 การป้องกันการเกิดอัคคีภัย
          คือการลดโอกาสที่จะเกิดอัคคีภัย และหากมีอัคคีภัยเกิดขึ้นจะอยู่ในวงจำกัด โดยการกำหนดคุณลักษณะ และคุณสมบัติของวัสดุและรูปแบบของอาคาร เช่น การเลือกใช้วัสดุที่ไม่ติดไฟง่าย และไม่มีควันเมื่อติดไฟ มีทางหนีไฟที่พอเพียงและไม่ซับซ้อน มีการระบายอากาศและควันไฟออกทางปล่องระบายอากาศ (Ventilation Shaft) ซึ่งสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินของ รฟม. จะมีปล่องดังกล่าวอยู่ทุกสถานี สถานีละ 2 ปล่อง (นอกเหนือจากทางขึ้นลงปกติ) และระหว่างสถานีหากตัวสถานีห่างกันเกิน 1 กิโลเมตร ก็จะมีปล่องระบายอากาศและทางออกฉุกเฉิน (Intervention Shaft) สำหรับโครงการรถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล ระยะทาง 20 กิโลเมตร นี้มีปล่องระบายอากาศและทางออกฉุกเฉินระหว่างสถานีอยู่ถึง 8 แห่ง

 การระงับเหตุอัคคีภัย
          มีจุดประสงค์หลักเพื่อระงับการเกิดเพลิงไหม้ และรวมถึงการอำนวยความสะดวกต่อผู้ประสบเหตุ ในการหนีไฟให้รวดเร็วและปลอดภัยที่สุด โดยจัดให้มีระบบสัญญาณแจ้งเหตุและเตือนภัยอัตโนมัติ ระบบประกาศสาธารณะและบอกทิศทางในกรณีฉุกเฉิน

ระบบป้องกันและระงับอัคคีภัย
          ระบบป้องกันและระงับอัคคีภัยในสถานีและอุโมงค์ประกอบด้วยระบบต่าง ๆ ดังนี้
 
  • ระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย
  • ระบบฉีดพ่นน้ำ
  • ระบบท่อและสายฉีดน้ำดับเพลิง
  • ระบบหัวดับเพลิงในอุโมงค์
  • ระบบดับเพลิงโดยใช้แก๊ส
  • ถังดับเพลิงแบบมือถือ

 ระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย
          เป็นระบบค้นหาตำแหน่งที่เกิดควันหรือความร้อนเพื่อจะได้แสดงตำแหน่งการตรวจจับเพลิงไหม้ได้อย่างถูกต้องและรวดเร็ว โดยมีชุดอุปกรณ์เตือนอัคคีภัย ติดตั้งอยู่ที่ห้องควบคุมการเดินรถภายในสถานีของทุกสถานี ตัวจับสัญญาณมีทั้งเครื่องตรวจจับควัน เครื่องตรวจจับความร้อน และตู้อุปกรณ์ความร้อน และตู้อุปกรณ์ดับเพลิง ตามความเหมาะสม เครื่องตรวจจับดังกล่าวส่งสัญญาณมายังชุดอุปกรณ์เตือนอัคคีภัย เจ้าหน้าที่ต้องตรวจสอบเหตุการณ์ว่าเกิดอะไรขึ้น ควันและความร้อนดังกล่าวจะเป็นสาเหตุที่จะทำให้เกิดไฟไหม้ได้หรือไม่ ซึ่งจะมีการตัดไฟตั้งแต่ต้นลม เครื่องตรวจจับดังกล่าวจึงเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการตรวจสอบความผิดปกติ แม้จะยังไม่เกิดเพลิงไหม้ และหากมีเหตุการณ์ถึงขั้นเพลิงไหม้แม้เพียงเล็กน้อย เครื่องจะส่งสัญญาณกระดิ่งที่ติดตั้งบริเวณต่าง ๆ ของสถานีเพื่อเตือนให้ผู้โดยสารและเจ้าหน้าที่ทราบเพื่อหนีไฟได้ทันท่วงทีก่อนที่ไฟจะไหม้ลุกลาม แต่อย่างไรก็ตามในระหว่างที่สัญญาณตรวจจับควันและความร้อนดังขึ้น ก่อนที่ไฟจะไหม้ลุกลามก็จะมีอุปกรณ์ดับไฟติดตั้งเพื่อดับไฟในขั้นต้น และสัญญาณเตือนอัคคีภัยในนี้จะต่อเนื่องไปยังห้องควบคุมส่วนกลางเมื่อเกิดเหตุและจะต้องทำงานสัมพันธ์กับระบบดับเพลิง ระบบปรับอากาศ ระบบระบายอากาศ และระบบลิฟต์ด้วย

 ระบบการฉีดพ่นน้ำ
          เป็นระบบดับเพลิงอัตโนมัติ ซึ่งจะมีการติดตั้งหัวฉีดน้ำฝอยอัตโนมัติอยู่ตามที่ต่าง ๆ เช่น บริเวณค้าปลีก บริเวณผู้โดยสารและชานชาลา ตลอดจนห้องต่าง ๆ ซึ่งสามารถใช้น้ำฉีดในการดับเพลิงได้ ระบบนี้จะมีถังเก็บน้ำยาดับเพลิงทั้งหมดจำนวน 1 ถัง ตั้งอยู่ในชั้นชานชาลา และมีปั๊มน้ำไฟฟ้า ขนาด 12.5 กิโลวัตต์ จำนวน 2 ตัว และมีปั๊มน้ำรักษาระดับความเร็วน้ำ ขนาด 0.75 กิโลวัตต์ จำนวน 1 ตัว เพื่อทำให้มีแรงดันน้ำในเส้นท่อคงที่ตลอดเวลา

 ระบบท่อและสายฉีดน้ำดับเพลิง
          ตู้ดับเพลิงจะติดตั้งอยู่บริเวณช่องบันได บริเวณด้านปลาย และด้านกลาง ของแต่ละชานชาลาสถานี น้ำสำหรับระบบท่อดับเพลิงจะมาจากถังเก็บน้ำดับเพลิงเดียวกันกับระบบการฉีดพ่นน้ำ และ จะแยกปั๊มน้ำโดยเฉพาะ เป็นปั๊มน้ำไฟฟ้าขนาด 35 กิโลวัตต์ จำนวน 2 ตัว และปั๊มน้ำรักษาระดับความดันน้ำ ขนาด 1.5 กิโลวัตต์ อีก 1 ตัว เพื่อรักษาแรงดันน้ำในเส้นท่อ

 ระบบหัวจ่ายน้ำดับเพลิงในอุโมงค์
          จะมีที่จ่ายน้ำดับเพลิงจากระบบและท่อและสายฉีดดับเพลิงจากสถานี ไปตามแนวอุโมงค์ทั้ง 2 ด้าน โดยมีหัวจ่ายน้ำดับเพลิงทุก ๆ 50 เมตร นอกจากนั้นยังสามารถจ่ายน้ำเข้าทางท่อรับน้ำในปล่องระบายอากาศระหว่างสถานีอีกด้วย

 ระบบดับเพลิงโดยใช้แก๊ส
          แก๊สที่ใช้ในระบบนี้คือ FM200 เป็น Non CFC Gas ซึ่งไม่ทำลายบรรยากาศชั้นโอโซน ไม่เป็นอันตรายต่อสิ่งมีชีวิต ระบบดับเพลิงโดยใช้แก๊สนี้ จะใช้ในห้องปิดและไม่สามารถดับเพลิงโดยใช้น้ำหรือโฟม เช่น
  • ห้องหม้อแปลง และคันโยกบังคับทั้งหมด
  • ห้องระบบไฟฟ้าสำรอง
  • ห้องติดตามสื่อสารคมนาคมและอาณัติสัญญาณ

 ถังดับเพลิงชนิดมือ
          ถังดับเพลิงชนิดแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ จะถูกติดไว้ตามสถานที่ต่าง ๆ เช่น
  • ห้องหม้อแปลง และคันโยกบังคับทั้งหมด
  • ห้องเก็บอุปกรณ์ในชั้นชานชาลา
  • ห้องเครื่องทุกห้อง
  • ห้องควบคุมการเดินรถภายในสถานี
  • ห้องติดต่อสื่อสาร
          ด้วยมาตราการทางด้านการป้องกันและการระงับอัคคีภัยภายในสถานีและอุโมงค์รถไฟฟ้าใต้ดินดังกล่าวตั้งแต่ด้านการป้องกัน คือการใช้วัสดุในการก่อสร้างที่ติดไฟยาก ระบบการตรวจจับควัน ความร้อน ระบบสัญญาณเตือนภัย เครื่องมือดับเพลิงชนิดต่าง ๆ รวมทั้งระบบการป้อนน้ำเพื่อดับไฟไปยังจุดต่าง ๆ ภายสถานีและตลอดอุโมงค์รถไฟฟ้าใต้ดิน คงจะพอทำให้ท่านผู้อ่านอุ่นใจได้ว่า หากเกิดไฟไหม้เพียงเล็กน้อย สัญญาณเตือนภัยก็จะดังขึ้นทั่วไปเพื่อเตือนให้คนทราบและหนีภัยก่อน ในขณะที่มาตราการเพื่อดับไฟต่างๆ จะถูกนำมาใช้เพื่อดับไฟก่อนที่จะลุกลาม
 
 
Suggest website at webmaster@mrta.co.th